Diyelim ki mahallenizde gösterime giren bir konser için internetten bilet alıyorsunuz. Biletleri almadan önce bir testi geçmelisiniz. Bu zor bir test değildir. Aslında olayın önemi de buradadır. Sizin için bu test gayet basit ve anlaşılırdır. Ama bir bilgisayar için bu testin çözümü imkansızdır.

Bu testin adı CAPTCHA’dır. Açılımı: “Completely Automated Public Turing Test to Tell Computers and Humans Apart” yani “İnsanla bilgisayarları birbirinden ayıran tamamen otomatik genel Turing testi”. Ayrıca “Human Interaction Proof (HIP)” diye de isimlendirilir. Muhtemelen bir çok web sitesinde CAPTCHA’lar ile karşılaşmısınızdır. CAPTCHA’nın en yaygın kullanım formu yamultulmuş harflerden oluşan resimdir. İstenilen yere o harflerle ifade edilen kelimenin doğrusunu yazmak sizin işinizdir. Eğer yazdığınız kelimedeki harfler gerçeğiyle örtüşürse testi geçersiniz.

Google’ın Gmail hizmetinde karşımıza çıkan CAPTCHA örneği

Neden birisi insanla bilgisayarı ayırt etmek için bir test yapma ihtiyacını hissetsin ki? Çünkü kötü niyetli bazı kullanıcılar sistemi aldatmaya uğraşırlar. Onlar web sitesini çalıştıran bilgisayarın açığından faydalanıp sistemi aldatırlar. Bu tip insanlar tüm web aleminde azınlık sayısında da olsalar, yaptıkları işler sayesinde milyonlarca web sitesi kullanıcısını etkileyebilirler. Örneğin, bedava bir e-mail hizmeti sitesi, otomatik bir program sayesinde defalarca hesap istemi bombardımanına maruz kalabilir. Yada daha da kötüsü, bu otomatik program milyonlarca kişiye bir anda spam mailler gönderebilir. İşte CAPTCHA testi hangi kullanıcını gerçek bir insan hangisinin otomatik bilgisayar programı olduğunun farkına vardırır.

CAPTCHA testi ile ilgili bilinmesi gereken bir ilginç şey ise, bu testleri hazırlayan insanlar testleri başarısız olduğu zaman hep üzgün olmazlar. CAPTCHA testlerinin başarısız olması demek başka birisinin bilgisayarına o testi nasıl geçebileceğini öğretmiş olmasıdır. Bir başka deyişle, her CAPTCHA testinin çözülmesi yapay zeka adına atılmış önemli bir adımdır.

How Stuff Works’ten çeviridir.